تغییر ارزش‌های جامعه پس از جنگ و تاثیر آن در ضعف سینمای دفاع مقدس

به گزارش طرح و نقش سازان به نقل از خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، احمدرضا درویش، کارگردان پیشکسوت سینمای ایران، شب گذشته، پنجم مهرماه، در نشست نقد و بررسی فیلم «دوئل» که پس از اکران در پردیس سینمایی هویزه مشهد برگزار شد، به بیان برخی شرایط خاص ساخت این فیلم و همچنین علل ضعف سینمای دفاع مقدس در دوره کنونی پرداخت.کارگردان فیلم «دوئل» با اشاره به آغاز فیلمبرداری این فیلم از سال 80، اظهار کرد: فیلمبرداری حدود هفت و هشت‌ماه به طول انجامید و حدود یک سال هم تدارکات داشت. لوکیشن فیلم در ابتدا محلی در جاده تهران_ ساوه بود که معماری‌اش به ایستگاه حسینیه خرمشهر نزدیک بود. 100 نخل از جنوب به این منطقه منتقل شد و 60 درصد کار در این محل ساخته شد.وی با اشاره به دوره‌ای که فیلمبرداری «دوئل» در آبادان به دلیل هم‌زمانی با حمله آمریکا به عراق متوقف شد، ادامه داد: ادامه کار در آبادان به لحاظ امنیتی ممکن نبود و به همین دلیل کار را در ماهشهر پی گرفتیم.اولین فیلم با صدای دالبی در ایراندرویش با اشاره به برخی شرایط فنی ساخت «دوئل»، اضافه کرد: این فیلم آنالوگ و با دوربین‌های 22 کیلویی و گاه با کار همزمان هشت دوربین فیلمبرداری شده است. از دیگر ویژگی‌های «دوئل» این است که این فیلم اولین اثر دارای لایسنس قانونی و قرارداد با شرکت دالبی است.وی در همین موضوع اضافه کرد: ما در شرایط تحریم و در حالی که دالبی در اختیار ارتش آمریکا بود، تصمیم گرفتیم یک کار استاندارد ارائه کنیم، هرکسی وظیفه خودش را انجام داد و در نهایت توانستیم طی یک قرارداد سوری با کارگردانی در آلمان با دالبی قرارداد ببندیم.کارگردان «دوئل» با بیان اینکه هزینه‌ای که ما برای صدای «دوئل» پرداختیم با فروش فیلم به ما بازگشت، عنوان کرد: دلیلش هم این بود که سینماها برای اکران «دوئل» مجهز به دالبی شدند و این فیلم به عنوان تنها فیلم دالبی زمان خودش با بلیت دو برابری فروش رفت و مورد استقبال قرار گرفت. البته مرحوم بهنام نیز مجاهدانه و عاشقانه همراه ما بود و نه تنها ما بلکه صدابرداری در ایران مدیون ایشان است.سه گروهی که همیشه بودند، هستند و خواهند بوددرویش به برخی انتقادها به محتوای فیلم اشاره و بیان کرد: برخی می‌گفتند «دوئل» می‌گوید همه جنگ و دعوا بر سر پول بود، در حالی که هرچند شاید بین عده‌ای چنین دعوایی وجود داشت اما ماجرا فراتر از این بود و این پیام را رساند که در عرصه جنگ یا به طور کلی حیات بشری سه جریان وجود دارند. آنان که به معنویت و انسانیت حمله‌ور هستند «دشمن»، آنان که مقابل گروه اول هستند، در راه دفاع از معنویت و آرمان جان هم می‌دهند و سهم‌خواه و مدعی نیستند و گروهی که به دنبال غنیمت هستند و دعوا کاسبی آنان را رونق می‌دهد.وی با اشاره به تأثیری که «دوئل» توانسته بود در افزایش آگاهی جامعه داشته باشد، افزود: من خوشحالم که چند سال بعد از زبان یکی از مسئولان عالی رتبه جنگ به این سه گروهی که در «دوئل» نشان داده شده بودند اشاره شد و از این بابت خوشحال شدم که سینما توانست این حرف‌ را چند سال پیش از آن به جامعه منتقل کند.درویش همچنین ادامه داد: البته به این معنا نیست که فیلم کاملی بود بلکه می‌توانست بهتر ساخته شود و ایرادهایی هم به آن وارد بود اما به هر حال فیلمی برخاسته از سینمای ایران است.فروش فیلم برایم اهمیت ندارددرویش‌‌ با ابراز اینکه آنچه برای من اهمیت دارد، اثر کارهایم در آینده است و نه فروش آن، ادامه داد: فرهنگ و هنر تقویم ندارد به همین جهت هر چند دیدن اینکه سالن سینماها مملو از جمعیتی است که با علاقه فیلم‌‌‌ها را تماشا می‌کنند برایم لذت‌بخش است، اما مسئولیت سینما فقط سرگرم کردن نیست بلکه وظیفه جریان‌سازی و زندگی‌‌سازی را نیز برعهده دارد.وی با اشاره به توجه دین نسبت به مسئولیت هنرمند، اظهار کرد: در عرفان دینی برای هنرمند مسئولیت مضاعفی تعریف شده است. در مکتب دین چیزی به نام آفرینندگی وجود ندارد بلکه هنرمند بودن موهبتی معرفی می‌شود که می‌تواند چیزهایی را ببیند که دیگران نمی‌توانند و این منزلت هنرمند در دین به علت تلاش او برای کسب سواد و عمیق شدن است.این کارگردان سینما انگیزه‌های اقتصادی از فعالیت هنری و نبود فهم صحیح از مدیریت فرهنگی را علت انحراف هنر از جایگاه اصلی‌اش دانست و عنوان کرد: به عنوان مثال این دو عامل در حوزه موسیقی، ما را به ورطه‌ای پرتاب کرده که تلقی‌مان از موسیقی با آنچه ابن سینا در رساله موسیقی‌اش معرفی می‌کند و آن را سراسر بر پایه ریاضیات می‌داند به تلقی امروزی از موسیقی تنزل یافته است.وی در همین راستا اضافه کرد: موسیقی اصلی و علمی بر پایه ریاضی شکل می‌گیرد اما امروز وضعیتی به وجود آمده که فرهنگ و هنر در این هنر مبتذل شده و آثار سطحی‌ای ارائه می‌شود که در شأن هنر نیست. سینما نیز وضعیتی شبیه به موسیقی دارد که باید به فکرش باشیم.هنرمند باید همه کشور را ببینددرویش در همین موضوع با بیان اینکه دیده‌بانی و دیدن آنچه دیگران نمی‌توانند ببینند، ویژگی و موهبت خدادادی هنرمند است، افزود: بر همین اساس کسی که فیلم می‌سازد باید توجه داشته باشد که ایران فقط خیابان های شهرک غرب تهران و جاده‌های شمال نیست بلکه چادرهای بشاگرد و مناطق جنوب و معادن هم جزیی از ایران هستند. درویش در بخش دیگری از سخنانش با اظهار این مطلب که ساخت فیلم‌هایی با موضوع دفاع مقدس نیازمند عزم و اراده جمعی و همچنین مدیریتی علمی است، ادامه داد: یکی از مواردی که نیاز به مدیریت دارد، تبدیل خیال و رویا به عدد و متر در ساخت فیلم است اما مهم‌تر از این، مدیریت خیال و رویا برای نوشتن فیلمنامه است.وی بیان کرد: به عنوان مثال فیلم‌سازی که می‌خواهد اولیا و اشقیا را در فیلمش نشان دهد با این سختی مواجه است که با وجود مبانی اعتقادی‌اش، باید هر دو نقش را دوست داشته باشد و قضاوت‌شان نکند تا بتواند واقعیت نقش را به مخاطب انتقال دهد همچنان که ما که ارادتمند به امام حسین(ع) هستیم و بخواهیم ایشان را هم نشان دهیم. بنابراین فیلم‌ساز باید بین فردیت خود و آنچه می‌خواهد نشان دهد، فاصله‌گذاری کند.نیاز جامعه فرهنگی و هنری ایران به جامعه‌شناساناین کارگردان سینما در پاسخ به سوالی در رابطه با چرایی کمتر پرداختن سینماگران به ژانر دفاع مقدس، اظهار کرد: اینکه من به سمتی گرایش داشته باشم، پواحمد به سمتی، حاتمی‌کیا به سمتی دیگر و … براساس منظومه  فکری و اجتماعی هر فرد تعیین می‌شود و به همین دلیل ما برای یافتن علت کمتر پرداخته شدن به یک ژانر باید به جامعه‌شناسان مراجعه کنیم اما این کارشناسان در حال حاضر نه مجالی برای صحبت دارند و نه از آنان دعوت می‌شود.وی در همین راستا با اشاره به وضعیت نامطلوب سینمای کودک، کمدی و انیمیشن، افزود: ما در این حوزه‎ها نیز ضعف داریم و نیازمند نظریه‌پردازی جامعه‌شناسان هستیم.درویش با بیان اینکه تا وقتی سینما به نیازهای مخاطب داخلی پاسخ ندهد نمی‌توان ادعای مقابله با هالیوود را داشته باشد، ادامه داد: وقتی به طور متوسط 25 تا 30 درصد سالن‌های سینمای ما اشغال می‌شود، در حالیکه بیشتر شهرهای ما سالن سینما ندارند و یک بی‌عدالتی فاحش در این حوزه وجود دارد، پس نمی‌توان ادعای برتر بودن داشت.همه در سینما دخالت و اظهار نظر می‌کنندوی نقدکردن و دخالت در امور مربوط به سینما از سوی افراد بی‌‌ارتباط به فرهنگ و هنر را یکی دیگر از مشکلات سینما برشمرد و بیان کرد: هر گروهی باید در حوزه مربوط به تخصص خودش اظهار نظر کند اما نوبت به سینما که می‌رسد افراد بی‌ارتباط با فرهنگ و هنر به ویژه سیاسی‌ها صاحب نظر می‌شوند و دخالت می‌کنند. در این میان بازهم جای جریان نخبه در حوزه فرهنگ و هنر یعنی جامعه‌شناسان خالی است.درویش درباره تأکیدش بر لزوم اظهارنظر جامعه‌شناسان در مقوله‌های فرهنگی و هنری، اظهار کرد: اثر هنری با جامعه مخاطبش به طور مستقیم ارتباط برقرار می‌کند و تأثیرش را در زندگی مردم نشان می‌دهد و همین علت، لزوم اظهارنظر جامعه‌شناسان در این حوزه را ضروری می‌سازد.وی با انتقاد از تضعیف نقش جامعه‌شناسی و سایر رشته‌های علوم انسانی در پدیده‌های مختلف اجتماعی، افزود: به عنوان مثال مرتضی پاشایی تبدیل به یک جریان اجتماعی شد اما ما هیچ نقد عمیق و کارشناسانه‌ای ندیدیم. علت هم، نبود چنین افراد متخصصی نیست بلکه از سوی رسانه ملی و … توجهی به نقد اجتماعی نمی‌شود.ثروت‌اندوزی مسیر جامعه را پس از جنگ تغییر داداین کارگردان سینما در همین راستا با اشاره به کاهش تولیدهای سینمایی در ژانر دفاع مقدس و لزوم نگاه جامعه‌شناسانه به این اتفاق، بیان کرد: اگر سیر اجتماعی پس از جنگ مورد بررسی عمیق قرار گیرد، چه بسا نتیجه این می‌شد که باید به همین وضعیت فعلی می‌رسیدیم چراکه وقتی گرایش‌های ثروت‌اندوزی بر رعایت حقوق طبقات مختلف غلبه کرد، جامعه را به سمت تجملاتی شدن پیش برد و کار را به جایی رساند که اگر کسی در این شرایط بخواهد درباره ارزش‌های دفاع مقدس فیلم بسازد، ترس وجود داشته باشد.وی تغییر نگاه جامعه به کار و پول را از دیگر علل توجه کمتر به سینمای دفاع مقدس برشمرد و اظهار کرد: کارکردن و کسب روزی از این طریق، از دیرباز برای جامعه دینی ارزش بوده و اسکناس محترم شمرده می‌شده است و اگر کسی مالش را به بانک می‌سپرد. اعتماد می‌کرد اما از وقتی به پول که ناموس مردم است‌ دست برده می‌شود و اختلاس صورت می‌گیرد، اعتماد نابود می‌شود، در چنین جامعه‎ای که نگاه‌های اقتصاد و سود شخصی رواج دارد اگر کسی بخواهد از ارزش‌های دفاع مقدس حرف بزند، چه بسا احساس کند وظیفه‌ای مهم‌تری برعهده دارد.این کارگردان سینما در رابطه با کارهای آینده‌اش، ابراز کرد: من تا وضعیت «رستاخیز» معلوم نشود، دیگر فیلم نمی‌سازم.

همچنین شاید مطالب زیر مورد پسندتان باشد...

افزودن یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *